 |
| UPI વપરાશકર્તાઓ માટે કોઈ ચાર્જ નહીં - નાણા મંત્રાલયની સ્પષ્ટતા |
નવી દિલ્હી: UPI વ્યવહારો પર ચાર્જ લાગવાના અહેવાલો વચ્ચે ભારત સરકારના નાણા મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે સામાન્ય ગ્રાહકો પાસેથી UPI દ્વારા ચુકવણી કરવા માટે કોઈ ટ્રાન્ઝેક્શન ચાર્જ લેવામાં આવશે નહીં. સરકારના જણાવ્યા મુજબ Person-to-Person (P2P) એટલે કે વ્યક્તિથી વ્યક્તિના તમામ UPI વ્યવહારો પણ વિના મૂલ્યે ચાલુ રહેશે.
નાણા મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે Payment and Settlement Systems Act (PSS Act)માં તાજેતરના સુધારાને કેટલાક લોકો સામાન્ય UPI વપરાશકર્તાઓ પર ચાર્જ લાદવાના પગલા તરીકે સમજી રહ્યા છે. જોકે, સરકારના જણાવ્યા મુજબ આ સુધારો UPIની લાંબા ગાળાની ટકાઉપણું, તકનીકી પ્રગતિ અને ઉભરતા જોખમો સામે તેની સ્થિતિસ્થાપકતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે કરવામાં આવ્યો છે.
સામાન્ય UPI વપરાશકર્તાઓ માટે કોઈ ચાર્જ નહીં
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ચુકવણી કરતા ગ્રાહકોએ કોઈ ટ્રાન્ઝેક્શન ચાર્જ ચૂકવવો પડશે નહીં. તમામ Person-to-Person (P2P) UPI વ્યવહારો મફત રહેશે.
વેપારીઓ માટે પણ UPIના મોટાભાગના વ્યવહારો વિના મૂલ્યે રહેશે. જો ભવિષ્યમાં MDR એટલે કે Merchant Discount Rate લાગુ કરવામાં આવે તો તે ડેબિટ અથવા ક્રેડિટ કાર્ડના MDR કરતાં ઘણો ઓછો હશે અને માત્ર નિર્ધારિત મર્યાદા (Threshold)થી ઉપરના મર્યાદિત વેપારી વ્યવહારો પર જ લાગુ થઈ શકે છે.
MDR અંગે નિર્ણય કેવી રીતે લેવાશે?
સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, સંસદ દ્વારા Taxation and Other Laws (Amendment) Bill, 2026 પસાર થયા બાદ Payment and Settlement Systems Act, 2007ની કલમ 10Aમાં પ્રસ્તાવિત સુધારો અમલમાં આવશે. ત્યારબાદ NPCIના વડપણ હેઠળની “UPI and Services Steering Committee” MDR અંગે નિર્ણય લેશે, જો કોઈ MDR રજૂ કરવામાં આવે તો.
UPIમાં સુધારો શા માટે જરૂરી?
નાણા મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે UPIમાં વ્યવહારોના પ્રમાણમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. આ કારણે સાયબર સુરક્ષા, છેતરપિંડી અટકાવવા અને ડિજિટલ પેમેન્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના સતત અપગ્રેડેશન માટે નોંધપાત્ર રોકાણ જરૂરી છે.
સરકારના જણાવ્યા મુજબ UPIને ભવિષ્યમાં પણ મજબૂત, સમાવેશી અને ટકાઉ રાખવા માટે સંતુલિત માળખું જરૂરી છે. વધુ કંપનીઓને UPI ઈકોસિસ્ટમમાં જોડાવા અને સ્પર્ધા વધારવા માટે પણ સ્વ-ટકાઉ આવક મોડલની જરૂરિયાત હોવાનું મંત્રાલયે જણાવ્યું છે.
જુલાઈ 2026માં ₹29.9 લાખ કરોડના UPI વ્યવહારો
નાણા મંત્રાલયના સત્તાવાર પ્રકાશન અનુસાર, જુલાઈ 2026 દરમિયાન UPI દ્વારા ₹29.9 લાખ કરોડના મૂલ્યના 2,366 કરોડ વ્યવહારો પ્રક્રિયા કરવામાં આવ્યા હતા.
મંત્રાલયે વધુમાં જણાવ્યું છે કે UPI હાલમાં 11 વિદેશી દેશોમાં પણ કાર્યરત છે, જ્યારે અન્ય ઘણા દેશોએ પણ તેમાં રસ દાખવ્યો છે.
ખોટા અહેવાલો અંગે સરકારની સ્પષ્ટતા
કેટલાક મીડિયા અહેવાલોમાં UPI અંગેના નીતિગત ફેરફારો પાછળ બાહ્ય પ્રભાવ હોવાના સંકેતો આપવામાં આવ્યા હતા. નાણા મંત્રાલયે આવા દાવાઓને પાયાવિહોણા, ખોટા અને ગેરમાર્ગે દોરનારા ગણાવ્યા છે.
સરકારે જણાવ્યું છે કે UPI ભારતની પોતાની ડિજિટલ નવીનતા છે અને તેને નાગરિકો માટે મફત રાખવાની સાથે આગામી દાયકાઓ સુધી તેની ટકાઉપણું સુનિશ્ચિત કરવાનો સરકારનો ઉદ્દેશ્ય છે.
સરકારની નાગરિકોને અપીલ
નાણા મંત્રાલયે નાગરિકોને અપીલ કરી છે કે UPI સંબંધિત માહિતી માટે માત્ર નાણા મંત્રાલય, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) અને NPCIના સત્તાવાર સમાચાર અને માહિતી પર જ વિશ્વાસ કરે અને અપ્રમાણિત સંદેશાઓને આગળ ન મોકલે.
સ્રોત: નાણા મંત્રાલય, ભારત સરકાર — Release ID: 2296631 | Posted Date: 08 August 2026